Kimetsu Orchestra Concert

ตามที่สัญญาไว้วันนี้ผมวิจารณ์เรื่อง Kimetsu Orchestra Concert ถึงแม้ว่าเอาเข้าจริงๆอาจไม่เกี่ยวกับเพลงคลาสสิกตะวันตกเท่าไหร่ แต่ว่าในบทความนี้พูดถึงคุณค่าของเครื่องดนตรีคลาสสิกตะวันตกที่สร้างคุณค่าในแนวทางของเสียงแบบญี่ปุ่นกัน

สำหรับ KIMETSU NO YAIBA Orchestra Concert - Kimetsu no Kanade เรื่องนี้เป็นเทปบันทึกการแสดงคอนเสิร์ตในชื่อเดียวกันที่จัดเมื่อวันที่ 14 และ 15 พฤศจิกายน 2020 ที่ผ่านมา ณ ศูนย์การประชุมนานาชาติโตเกียว โดยวง Tokyo Philharmonic Orchestra ในคราวนี้แสดงกันเต็มวงและนักร้องประสานเสียงเต็มความกว้างทั้งเสียงโซปราโน อัลโต เทเนอร์และเบส พร้อมนำวงสตริงครบทั้งกลอง กีตาร์ เบส และคียบอร์ด อีกทั้งมีนักเป่าเครื่องลมไม้ญี่ปุ่นโบราณโดย Kei Sakamoto และมีนักร้องประกอบคือ Maiko Katagiri และ Nami Nakagawa ทั้งหมดนี้นำโดยวาทยกร คุริตะ ฮิโรฟุมิ ที่มีชื่อกับบรรเลงเพลงประกอบผลงานสื่อบันเทิงญี่ปุ่นไม่น้อยเลย

ผู้แต่งเพลงต้นฉบับประกอบแอนิเมชันโดย Go Shiina, Kayoko Kusano และ  Yuki Kajiura ในคอนเสิร์ตนี้เรียบเรียงเสียงประสานโดย Souhei Kano, Kayoko Naoe, Yu Kobayashi, Sachiko Miyano, Daisuke Shinoda, Ryotaro Yagi และ Takahiro Tsuji ในคอนเสิร์ตนี้เพลงที่บรรเลงนี้มีเนื้อหาที่ปรากฏเชื่อมโยงกับเนื้อหาในทีวีซีรีส์แรกทั้งหมดแม้มีเนื้อหาจากภาพยนตร์อยู่พอสมควรแต่ก็ไม่มากนัก คอนเสิร์ตนี้เองหมายถึงภาพยนตร์เรื่องนี้มีจำหน่ายเป็นซีดีที่ญี่ปุ่นตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2021 มาแล้ว แต่นี้น่าจะเป็นโอกาสดีที่แฟนการ์ตูนนี้หรือคนที่ฟังเพลงแนวนี้อย่างเข้มข้นจะได้มาสัมผัสกันในรูปแบบที่เต็มเสียงและมีความรู้สึกร่วมกับมันอย่างเต็มที่ในโรง

รูปแบบในการแสดงในเรื่องนี้ในการเริ่มต้นของแต่ละเพลงมีตัวละครในเรื่องสนทนากันลับหลังแบบภาพนิ่งจากเนื้อหาในทีวีซีรีส์ทั้งหมดพร้อมกับกรอบคำพูดของตัวละครนั้นๆก่อน (เราจะเรียกลักษณะนี้ว่าเล่าเรื่อง) ซึ้งมีลักษณะคล้ายกับเกมพวกวิชวลโนเวล เมื่อจบสนทนาลงจะมีเพลงบรรเลงโดยจับเป็นกลุ่มๆตามเนื้อหาที่ปรากฎที่ซีรีส์แต่ไม่เรียงตามเส้นเรื่องตรงๆ ในแต่ละเพลงที่มีความยาวพอๆกับเพลงญี่ปุ่นทั่วไปแต่สั้นเมื่อเทียบกับเพลงประกอบภาพยนตร์ โดยจะพรรณาถึงแต่ละตัวละคร สถานการณ์ในเนื่อเรื่องหลัก เบื้องหลังของแต่ละคน รวมถึงฉากหลังต่างๆ โดยแสดงประกอบกับการฉายภาพต่างๆจากซีรีส์ด้วย อีกทั้งเพลงจะเล่นเป็นกลุ่มๆสลับกับการเล่าเรื่องไปจนจบ การเล่าเรื่องลักษณะนี้จะทำให้ทุกคนที่ชมเข้าใจเรื่องที่จะกล่าวต่อไปและทำให้การแสดงของเพลงมีความหมายมากขึ้น ดังนั้นเพื่อความเข้าใจอย่างถ้องแท้คุณควรดูเรื่องนี้มาก่อนชมแล้ว อันที่จริง Thailand Philharmonic Orchestra เคยแสดงในลักษณะนี้มาก่อนแล้วเพื่อประกอบเกมใน NieR : Orchestra Concert re:12018 แม้ในคอนเสิร์ตนี้จะมีสองช่วงแต่สำหรับภาพยนตร์นี้จะแสดงรวดเดียวจบไม่มีเครดิตปิดคือแสดงจบคือไฟในโรงสว่างเลย

เริ่มด้วยเรื่องการของแสดงสำหรับการแสดงในการบรรเลงนี้การตีความของวาทยกรเรียกว่าสอบผ่านหมดมองให้เห็นถึงกลิ่นอายญี่ปุ่นที่ชัดเจนแทบหาจุดเพี้ยนไม่เจอเลย ต้องการถึงกำลังและพลังในการต่อสู้ในขณะเดียวกันที่แสดงถึงความอ่อนโยนในบทเพลงด้วย ถึงแม้ว่าสมาชิกในวงเป็นกลุ่มที่สูงวัยแต่เพราะเป็นเพลงที่มีรากฐานเป็นคลาสิกแบบญี่ปุ่นเป็นทุนเดิมทำให้เมื่อวงมีความเข้าใจในการแสดงที่ดีแล้ว การเล่นมีความเฉียมคมมากมีการเล่นที่ลื่นไหลเป็นแม่น้ำตามเรื่องเลย วงเล่นได้อย่างยิ่งใหญ่สมกับคุณภาพของเพลงที่รอคอย เพลงที่เล่นเครื่องสายที่ซ้อนคอร์ดเป็นชั้นๆ เครื่องเป่าเอาจริงๆเป็นเครื่องที่เสียงดังมากแต่สามารถเป่าไม่ให้ด้งเกินไปนักเน้นที่การสร้างความยิ่งใหญ่ของฉาก ในส่วนนักร้องประสานเสียงร้องซ้อนเสียงและแสดงความสำคัญเมื่อจำเป็นอย่างตรงไปตรงมา ถ้าคุณเป็นแฟนของเรื่องนี้คุณจะประทับใจอย่างโดยไม่ต้องสงสัยเลย

ในหนังเรื่องนี้ภาพอาจไม่ได้อลังการมากนักเพราะภาพที่ฉายประกอบคือภาพที่ฉายในคอนเสิร์ตซึ้งไม่ชัดมากนัก แต่จุดเด่นที่ผมเห็นในคอนเสิร์ตนี้คือการบันทึกเสียงที่เข้มข้นมากๆ คงมีจุดประสงค์ขายเป็นซีดีและเพื่อถ่ายทอดเสียงในการฉายในโรงภาพยนตร์ตั้งแต่ต้นแล้ว เพราะการบันทึกเสียงมีไมโครโฟนซ้อนอยู่สามชั้นคือ

1. การติดที่เครื่องดนตรีชั้นนั้นๆเช่นเครื่องสายทั้งหมด นักร้องทุกคน เครื่องดนตรีญี่ปุ่นและเครื่องดนตรีไฟฟ้าต่างๆ
2. การบันทึกที่ระยะ 2 เมตรจากแต่ละกลุ่มเครื่องดนตรีจะเป็นเครื่องสายของแต่ส่วน อีกทั้งเครื่องลมไม้และเครื่องทองเหลือง
3. การบันทึกจากเพดาน นอกจากจะบันทึกเสียงของทั้งวงแล้วยังจับเสียงของเครื่องกระทบทั้งหมดอีกด้วย

จากการที่บันทึกหลายชั้นขนานนี้แม้จะเป็นการแสดงสดก็ตาม ทำให้การมิกซ์เสียงมีบาลานซ์มากๆไม่ล้นไม่เกินคือกำลังดี แต่มันอาจจะทำให้บางคนคิดว่ามันมีการปรับแต่งเสียงด้วย ซึ้งเป็นเรื่องที่เข้าใจได้เพราะมันเป็นการบันทึกเสียง แต่ก็ต้องชื่นชมจากที่เห็นภาพการแสดงซึ้งมีการตัดไปตัดมาเพื่อชี้ให้เห็นในแต่ละเครื่องดนตรีว่านักดนตรีที่มีความเฉียบคมในการแสดงที่ไม่มีลักไก่เลยจากที่สังเกตมา แล้วถ้าคุณเป็นนักฟังอย่างเข็มข้นแล้วคุณจะรู้สึกว่าหนังเรื่องนี้ใช้ประโยชน์จากเสียงรอบทิศทางทำให้เกิด เวทีเสียงในการแสดงของวงออเคสตร้าจากการมิกซ์เสียงประกอบที่กว้างมากๆ แต่ก็น่าเสียดายที่ว่าโรงภาพยนตร์ที่ฉายเรื่องนี้ คงจะไม่สามารถแสดงศักยภาพของเสียงได้ทั้งหมดแต่นักฟังอาจจะพอจับตำแหน่งของเครื่องดนตรีได้บ้าง (คงเพราะไม่เอาโรงที่ดีที่สุดมาฉายเป็นแน่) แต่ผมก็ชอบการบันทึกเสียงที่สมบูรณ์แบบสมกับความตั้งใจทีมบันทึกเสียงแล้ว

สำหรับเนื้อหาของเพลงก่อนอื่นคุณต้องเข้าใจก่อนว่าเพลงออเคศร้าแบบญี่ปุ่นมีความเข็มข้นสูงมากๆ โดยเฉพาะถ้าเป็นการอธิบายถึงวัฒนธรรมญี่ปุ่นช่วงก่อนศตวรรษที่ 20 ที่อนิเมเรื่องนี้กล่าวถึงอยู่ การบรรเลงแบบสีเครื่องสายที่ยาวและชดช้อยและการตีของเครืองจังหวะที่ใหญ่และยาวรวมถึงการใช้เสียงของเทเนอร์ช่วย กลายเป็นเอกลักษณ์ศิลปะประจำชาติของญี่ปุ่น (หรือ Japanese Nationalists Arts) ที่เป็นดนตรีคลาสสิกแบบญี่ปุ่นอย่างแท้จริง ถึงแม้ว่าดนตรีลักษณะนี้มีมาตั้งแต่หลังสงครามโลก แต่ว่าความนิยมการใช้เพลงลักษณะนี้ในอนิเมชั่นญี่ปุ่นเริ่มมาตั้งแต่เรื่อง Ghost in the Shell โดย Kenji Kawai ทำให้นับแต่นั่นมา ในเรื่องนี้แม้ว่าเพลงที่ถ่ายทอดในลักษณะนี้เป็นไปตามมาตรฐานแบบญี่ปุ่น แต่เพลงโดยผมกลับรู้สึกว่าไม่ได้สร้างความตราตรึงใจในแหง่เป็นชุดเพลงหรือสวีทเท่าผลงานที่เป็นมาสเตอร์พีซเรื่องก่อนๆของคนก่อนๆหรือ Kajiura เอง การใช้เครื่องลมไม้ของญี่ปุ่นเป็นอธิบายถึงตัวละครที่ชัดเจนแต่ว่าเมื่อนำมาเล่นกับวงแล้วเสียงนี้มีกลืนหายเป็นระยะหากว่าไม่มีการขยายเสียงมันจะไม่ชัดเจนเลย อีกทั้งอาจเป็นเพราะเพลงที่แต่งเพื่ออนิเมจะสู้กับความโดดเด่นของภาพที่ดีมากไม่ได้ หากคุณฟังมันเปล่าๆอาจเห็นเป็นรูปธรรมแต่มองไม่เห็นเด่นชัด บทบาทของเสียงร้องเอาจริงๆที่ถือว่าดีเท่าเรื่องนี้จะให้ได้ หากแต่ร้องเพื่อประกอบกับดนตรีไม่ได้มีจุดเด่นมากนัก ในส่วนของการเรียบเรียงเสียงประสานนั่นได้จัดเรียงลำดับได้สมดุลย์ในทุกเครื่องดนตรีที่ได้ความสำคัญและบริหารเสียงเป็นไม่ให้เกทับมากกว่าใครยกเว้นเครื่องดนตรีญี่ปุ่นหรือนักร้องเอง โดยที่ต้นฉบับเองข้อนข้างจะมีเสียงแบบญี่ปุ่นมากอยู่แล้วการแปรให้เป็นวงออเคสตร้านั้นค่อนข้าวจะซื่อตรงต่อเนื้อหาที่นักแต่งเพลงต้องการจะสื่อได้ดี

ส่งท้ายนี้ถ้าคุณเป็นนักชมภาพยนตร์ธรรมดาคุณอาจจะไม่เห็นประโยชน์จากการชมเรื่องนี้เลย หรือถึงแม้ว่าเป็นแฟนของการ์ตูนเรื่องนี้คุณก็อาจจะมองข้ามไปอยู่ดีเพราะไม่มีอะไรใหม่ในแง่เนื้อหา (เพราะคอนเสิร์ตจัดมานานแล้ว) แต่ถ้าคุณเป็นแฟนเรื่องนี้ที่ชอบฟังดนตรีนี้จะเป็นประสบการณ์ที่หาค่ามิได้ อีกทั้งสำหรับคนที่ชื่นชอบในการฟังเพลงจากวงออเคสตร้าโดยเฉพาะผลงานร่วมสมัย นี่เป็นโอกาสที่ดีมากของคุณที่จะได้รู้สึกถึงความสมจริงจากการไปชมเหมือนไปถึงสถานที่จริง อีกทั้งการเล่นที่แทบจะสมบูรณ์แบบเป็นประสบการณ์ที่หาได้ยาก แม้บางคนที่ไปชมอาจจะไม่เข้าใจในเนื้อหามากนักแต่อย่างน้อยก็แสดงในเห็นถึงมาตรฐานของดนตรีคลาสสิกของญี่ปุ่นทั้งในการประพันธ์และบรรเลงก้าวหน้าไปมากเพียงใด...

คะแนนครับ

• ผลงานเพลง 8.5/10
• Tokyo Philharmonic Orchestra 9.5/10
• การบันทึกเสียง 10/10