วิจารณ์ Francesco Tristano - On Early Music จาก 13/6/2022

    คงจะมีไม่บ่อยนักที่วง RBSO จะเป็นเจ้าภาพจัดการแสดงเดี่ยวเปียโนที่มาจากต่างประเทศที่มีจัดน้อยมากๆ โดยครั้งล่าสุดที่จัดลักษณะนี้คือเมื่อปี 2562 ที่ Severin von Eckardstein แสดงร่วมกับวง RBSO ก่อนและเดี่ยว Recital ในวันต่อมา แม้จะไม่ค่อยเป็นกระแสให้คนไทยรับรู้มากนักแต่ผู้ชมในวันนี้มีมากพอที่จะมาเกือบเต็มชั้นล่างของหอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย แต่ผู้ชมที่สนใจมาจริงๆก็มีไม่มากนักเพราะผู้ชมส่วนใหญ่จะได้รับการเชิญจากสถานทูต Luxembourg มากกว่า อาจจะเพราะได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลนั้นเองทำให้มีต่างชาติเข้ามาเป็นจำนวนมาก นี้อาจจะเป็นสิ่งที่ดีจากรัฐบาล Luxembourg ของเขาที่แม้จะเป็นชาติเล็กๆแต่ว่าให้การสนับสนุนนักดนตรีสายคลาสสิกให้ไปแสดงระดับนานาชาติมากขึ้น โดยไม่ใช่แค่การให้ทุนแล้วจบแต่เป็นการเปิดโอกาสให้ได้แสดงในที่ต่างๆนั้นเอง สิ่งที่ผมให้ความสนใจในคอนเสิร์ตนี้คือนอกเหนือจากผลงานของ Johann Sebastian Bach แล้วเรากลับไม่ค่อยรู้จักผลงานเดียวสำหรับเครื่องดนตรีคีย์บอร์ดในยุคก่อนคลาสสิกมากนัก ดังนั้การแสดงของชาว Luxembourg นี้ที่เขามีโอกาสร่วมมือกันนักดนตรีในยุโรปมากมายคนนี้น่าจะเป็นการเปิดหูเปิดตาในการฟังของผมและคนที่มาฟังโดยส่วนใหญ่เช่นกัน

    เขามาในชุดดำล้วนในลักษณะลำลองมาแสดงบนเปียโนของ Yamaha แม้ในการแสดงครั้งเริ่มช้ากว่าปกติแต่มาในรูปแบบการแสดงทุกผลงาน 75 นาทีรวดเดียวไม่มีการพักเลย โดยไม่พักในที่นี้คือเมื่อเล่นจบเขาจะแสดงผลงานต่อไปต่อเนื่องเลย จนบางคนอาจจะไม่ทันตระหนักได้เลยว่ากำลังเล่นอะไรอยู่ถ้าไม่คุ้นเคยกับบางผลงานเหล่านั้นมาก่อน จนผมยังคิดเอาเองว่าเพราะคนไทยไม่ค่อยใส่ใจเรื่องธรรมเนียมปรบมือรึเปล่าก็ไม่ทราบได้เลยเล่นแบบรวดเดียวไปเลยไม่ให้เสียสมาธิไปเลย โดยผลงานส่วนใหญ่ที่มาแสดงในหนนี้เป็นการสลับกันระหว่างผลงานในสมัยบาโรกดังเดิมและผลงานของเขาเองที่ร่วมสมัยมากๆในสไตล์คลาสสิกในรูปแบบใหม่ที่ได้รับแนวคิดการดัดแปลงจากสมัยบาโรคหลายผลงานเป็นงานประพันธ์ของตัวนักเปียโนเองทั้งๆที่สองแนวทางที่เป็นแนวถนัดของเขาอยู่กันคนละขั้วของยุคดนตรีเลยก็ว่าได้  นอกจากนี้ยังเล่นเหมือนไม่สนจังหวะเร็วช้าแต่อย่างใดๆนับว่าโชคดีที่ว่าจังหวะที่แสดงในทุกผลงานมีความใกล้เคียงกัน

    ในระหว่างการแสดงอยู่นั้นอาจจะเพราะลำดับในการแสดงของเขามีการข้ามยุคไปมาโดยตลอดทั้งโปรแกรมจนบางทีผมก็ยังตามไม่ทัน แต่ผลงานที่ผมรู้จักก็เล่นได้อย่างสมบูรณ์ครบถ้วน ผมจะลองอธิบายตามยุคสมัยก่อน โดยในส่วนของผลงานยุคดั้งเดิมนั้นแม้เขาไม่เล่นแปรทำนองเท่าไหร่แต่เขาก็เล่นเหมือนไร้อารมณ์มากจนบางครั้งผมยังคิดไปเองว่าเขาดูเหมือนหุ่นยนต์มากเกินไปรึเปล่า ในบางช่วงมีจังหวะน่าเบื่อเสียด้วยซ้ำจนผู้ฟังบางคนหลับไปก็มี เขาบรรเลงค่อนข้างไหลไปเรื่อยๆเหมือนว่าจะไม่ค่อยเน้นกับโน้ตมากเท่าไหร่นักจนผมแอบสงสัยว่าที่เขาเล่นนั้นหนะถูกต้องมั้ย

    ในส่วนผลงานสมัยใหม่ที่ทั้งหมดเป็นงานของเขาเองโดยมุมส่วนตัวแล้วผมว่าเล่นได้ไม่เลวเลย การบรรเลงของเขาเองแทบจะไหลเป็นสายน้ำเลยด้วยซ้ำ งานของเขาเองแปรทำนองบ่อยมาก มีรูปแบบวีธีการเล่นที่แปลกแหวกแนวจนจะกลายเป็น Experimental Music ไปแล้วอย่างเช่นการดึงสายเปียโน กระทืบเท้า ในผลงานของเขาที่เหมือนจะฉีกกรอบฉีกแนวไปมาก อาจจะไม่จำเจแต่ผมรู้สึกว่ามันจะกลายเป็นเปลี่ยนแนว Crossover ไปแล้วอย่าง Solo Piano ในลักษณะแสดงเร็วๆ แต่เอาจริงๆแล้วผลงานสไตล์ Solo Piano เป็นแนวดนตรีที่เปิดกว้างในการตีความมันสามารถเอามาเล่นใหม่ มาตีความในสไตล์ใหม่โดยไม่มองว่าแหกขนบเลย แต่ผู้สนใจฟังจำนวนเล็กมากเล็กกว่าดนตรีคลาสสิกเสียอีก อาจจะเพราะเหตุนี้เขาพยายามจะเอาแนวทางนี้มาผสมกับแนวดนตรีดั้งเดิมไม่ให้ดูแปลกเกินไป

โดยรวมอาจจะมองว่านักเปียโนชาว Luxembourg คนนี้อาจจะธรรมดาเมื่อเทียบกับนักเปียโนคนอื่นในระดับโลก แต่อย่างไรก็ตามเขายังดีกว่านักเปียโนไทยในระดับสากลหลายคน ทั้งในแง่ของการเล่นที่เป็นธรรมชาติและการปล่อยให้เล่นเป็นดนตรี รวมไปถึงการไม่มองข้ามเล็กๆน้อยๆ ถึงแม้ว่าผมจะไม่ได้ชอบงานของเขารวมไปถึงวิธีการนำเสนอที่ค่อนข้างบีบคั้นและรวบรัดมากจนเกินไปแต่ก็ยอมรับว่าทั้งหมดนี้เป็นโชว์ของเขาโดยสมบูรณ์แบบแล้ว