แนวทางในการเล่นอุปกรณ์ฟังเพลงต่างๆสำหรับดนตรีคลาสสิก

เมื่อไม่นานมานี้ผมตัดสินใจซื้อหูฟังมาเพื่มอีกแล้วเพื่อเอามาฟังเพลงคลาสสิกกับ iPod Classic และยังซื้อ True Wireless ใช้ฟัง Podcast เพลงคลาสสิกต่างๆไปเยอะเลย จะว่าไปแล้วผมว่าการซื้อหูฟังและต่อมาก็มองเครื่องเสียงบ้างกลายเป็นใบเบิกทางของผมที่ทำให้สนใจการฟังเพลงคลาสสิกมากกว่าการเข้าไปดูคอนเสิร์ตเสียอีก (เพราะผมสนใจให้การฟังทางนี้มาก่อนที่เริ่มไปฟังในคอนเสิร์ตนับหลายปี) อีกทั้งในหลายโอกาสเลยที่ในงานแสดงเครื่องเสียงมักจะผูกกับดนตรีคลาสสิกตั้งแต่ขายแผ่นเสียง(จากเจ้าเดิมๆ) รวมไปจนถึงการมีซุ้มขายตั๋วคอนเสิร์ตในงานนั้นๆเลยทีเดียว เรื่องที่ผมเขียนถึงจึงเป็นรวมประสบการณ์ที่การเล่นหูฟังและเครื่องเสียงสำหรับการเพลงแนวคลาสสิกโดยเฉพาะกันบ้าง

โดยทั่วไปแล้วการบรรเลงในดนตรีคลาสสิกมันจะเน้นความเข้มข้นในช่วงเสียงสูงและเสียงกลางมากๆซึ่งต้องใช้พลังมวลเสียงสูงกว่าดนตรีประเภทอื่นๆ แต่จะไม่เน้นเสียงเบสมากนัก(หรือถ้ามีก็ไม่สำคัญต่อการฟังมากนัก) อีกทั้งเวทีของการแสดงดนตรีที่สามารถบ่งบอกเครื่องดนตรีทั้งหมดเป็นสิ่งที่สำคัญมาก ผมจะแยกข้อแนะนำในแต่ล่ะส่วนโดยเรียงลำดับดังนี้

ในหัวข้อแรกคือเรื่องของหูฟัง Headphone นั้นเป็นอุปกรณ์ที่เหมาะสมที่สุดในการฟังเพลงเหล่านี้ถึงแม้ว่าจะมีหลายตัวเลือกหลายยี่ห้อและอาจจะมีข้อแตกต่างมากมายแต่สิ่งที่ไม่ต่างกันคือแนวทางในการเลือกหลักๆไม่กี่ข้อ แม้ว่าข้อเสียหลักๆของหูฟังกลุ่มนี้คือไม่สะดวกในการพกพามากนักเหมาะกับการเน้นตั้งใจฟังเป็นส่วนใหญ่ก็ตาม ประเด็นมีดังนี้

1. น้ำหนักเบาแต่กระชับ เมื่อคุณจะฟังเพลงหรือผลงานที่มียาวและนาน(บางทีอาจจะจริงจัง) น้ำหนักควรจะเบาเป็นทุนเดิมอยู่แล้วแต่ผมอยากให้เป็นสัมผัสกับหัวได้ทุกส่วนเพื่อความถนัดแต่ที่ว่ามาขนาดจึงใหญ่และเปราะบางได้
2. Open-Back มีความต่างจากหูฟังทั่วๆไปที่เปิดให้อากาศถ่ายเทเข้าไปด้วย ด้วยเพราะจะทำให้คุณได้ยินเวทีเสียงที่ชัดเจนกว่าแต่ทำให้ร้อนน้อยกว่าด้วย แต่เสียงอาจจะหลุดออกมาได้ง่ายกว่าเช่นกัน
3. ควรใช้มอนิเตอร์ ควรหลีกเลี่ยงหูฟังที่ปรับแต่งเสียงเพราะเสียงที่ได้จากการฟังจะบอกตัวตนของเสียงที่ชัดเจนที่สุดในย่านความถี่ที่กว้างที่สุดเท่าที่สามารถจะให้ได้ และตรงไปตรงมาตามเสียงของเครื่องดนตรีจริง แม้มันอาจจะให้การฟังเพลงในบางจังหวะถ้าเสียงไม่ดีจะฟ้องได้ง่ายมากๆก็ตามและจะทำเสียงเบสไม่แรงนักก็ตาม
4. เน้นมีสาย แม้ว่าในปัจจุบันระบบไร้สายก็พัฒนากันมากแล้วการมีสายย่อมดีกว่าเสมอ เพราะว่าถ้าถ่ายทอดเสียงจากเครื่องโดยตรงจะส่งสัญญาณที่ชัดมากกว่า
5. ประเด็นอื่นๆ ไม่มีความสำคัญนัก เช่น
• Driver แต่โดยทั่วไปแล้ว Dynamic จะได้รับความนิยมมากก็ตามแต่ไม่ว่าจะใช้เทคโนโลยีไหนมองว่าไม่ต่างกัน
• การขับยากไม่ยากขึ้นอยู่กับความพอใจของคุณแม้ว่าแรงต้านเยอะเสียงจะดีแต่ผมมองว่าเครื่องเล่นก็แรงเช่นกันกลายเป็นมันหักลบกันได้
• การรองรับ Hi-Res ไม่ใช่เรื่องสำคัญเพราะท้ายที่สุดเสียงเป็นสิ่งที่เปรียบเทียบได้ยากกับเทคโนโลยีดิจิตอล
• ราคาอยู่ที่ความพึงพอใจของคุณ ราคาไม่แพงก็สามารถเข้าถึงเสียงดีๆได้เช่นกัน

หัวข้อต่อมาคือกลุ่มหูฟังพกพาต่างๆอย่าง In-ear , Earbud, True wireless ต่างๆนั้นผมจะไม่พูดว่าอันไหนมีความเหมาะสมมากกว่ากันขึ้นอยู่กับความถนัด-ของแต่ละคน แต่โดยทั่วไปแล้วคุณควรเลือกในกลุ่มมอนิเตอร์เป็นหลักและกลุ่มที่ใช้ Bluetooth ควรรองรับเทคโนโลยีความละเอียดสูงที่สุดเท่าที่ทำได้

สำหรับลำโพงนั้นเป็นประเด็นที่ผมให้ความสนใจเหมือนกัน แต่เนื่องจากทั้งที่ต่อจากคอมพิวเตอร์ เครื่องเสียง หรืออุปกรณ์พกพาต่างๆ ประเด็นมีดังนี้

1. ควรนั้นที่ช่องเสียง 2.0 มากกว่า ถึงแม้ว่าการมีซับมันจะมีประโยชน์เพื่อทดแทนเสียงที่ขาดหายแต่ว่าจริงๆแล้วเราฟัง 2 หูการที่ลำโพงแสดงความเป็นธรรมชาติจากตัวลำโพง 2 ตัวเป็นสิ่งที่สมดุลมากกว่าการมีจำนวนลำโพงมากกว่านี้ โดยในเรื่องของเสียงโมโนและสเตอริโอผมจะเขียนแยกประเด็นออกมาเมื่อมีเวลาที่เหมาะสมครับ
2. ลำโพงขนาดเล็กดีกว่า เพราะเพียงพอต่อการฟังดนตรีทุกประเภทอยู่แล้วยกเว้นแต่ว่าคุณฟังในห้องขนาดใหญ่
3. ให้ความสำคัญเรื่องสาย ต้องไม่ลืมว่าทุกสัญญานต้องผ่านสายสัญญาณเสมอไม่ควรมองข้ามสายจนเสียของ
4. ลำโพงพกพาหรือเชื่อม Smartphone ได้อย่าไปใสใจในรายละเอียดมากนัก เพราะส่วนใหญ่ไม่ได้ทำเพื่อฟังเพลงโดยเฉพาะและคุณก็ไม่ได้ตั้งใจฟังจากมันอยู่แล้ว
5. ห้องฟัง มีผลไม่น้อยถึงแม้ว่าเสียงต่างๆสุดท้ายจะหูเรา แต่เสียงเล็กๆน้อยๆก็สะท้อนจากสิ่งรอบตัวเข้าหูเราอยู่ ถ้าห้องที่เราฟังดีมันจะสะท้อนถึงการฟังในระดับสูงขึ้นได้ (แต่ถ้าไม่มีทุนก็ฟังเข้าหูเลยก็ไม่เป็นปัญหา) แนะนำให้วางลำโพงให้ตรงกับหูเราให้มากที่สุดเพื่อที่จะสร้างเวทีเสียงที่ชัดเจนมากที่สุด

ต่อมาในส่วนของเครื่องเสียงก็เป็นไปในแนวทางเดียวกัน แต่มันจะมีรายละเอียดที่ซับซ้อนมากกว่าและคุณอาจจะซื้อได้ไม่มากนัก แม้อาจจะคล้ายกับการเลือกซื้อหูฟังแต่มีประเด็นที่อยู่คือแนะนำให้เล่นกับ Solid-state มากกว่ากลุ่มหลอดทั้งหลายถึงแม้ว่าการเล่นหลอดมันจะมีน้ำมีนวลกว่ามากแต่ธรรมชาติของดนตรีที่ละเอียดมากๆนั้นมันไม่สามารถได้ยินเสียงเหล่านี้จากหลอดหมดได้

เรื่องของอุปกรณ์ในการเปิดเพลงด้วยระบบดิจิตอลทั้ง DAP (เพื่อใช้งานทั่วไป) หรือ DAC (เพื่อต่อพ่วงขยายหรือพัฒนาเสียง) สำหรับผมไม่ได้คิดว่าต้องใส่ใจมากเท่าส่วนอื่นเพราะว่าถ้าสามารถรองรับความละเอียดสูงได้จะดีที่สุดภายใต้ระบบการทำงานที่เข้าถึงได้ง่ายน่าจะเป็นประเด็นสำคัญเหนือสิ่งอื่นใด คุณภาพเสียงมันต่างกันในระดับที่รู้สึกได้มีน้อย

ท้ายสุดที่มีความสำคัญไม่แพ้กันคือสื่อเพลงที่นำมาฟังกันบ้างมีดังนี้

1. CD เป็นที่แน่นอนว่าการฟังผ่านทาง CD เป็นทางที่มาตรฐานที่สุด แต่เนื่องจาก CD มีมาตรฐานรองรับจำกัด คุณสามารถเข้าใจในการอ้างถึงการ Remaster format ยังไงก็ได้แต่อย่าถือเป็นประเด็นมากนัก
2. สื่อดิจิตอล ในการเล่นไฟล์เพลงดิจิตอลจากไฟล์ที่ไม่ลดทอนคุณภาพเสียงอย่าง WAVE หรือ Apple Lossless และ FLAC เป็นวิธีมาตรฐานในการฟังมากกว่า MP3 ที่คุณภาพเสียงไม่ค่อยเหมาะสมในการฟังที่ดีได้ ในส่วนพวกไฟล์ Hi-Res ต่างๆแม้จะเป็นสิ่งที่ดีแต่ผมเองคิดว่าไม่จำเป็นต้องเข้าถึงขนานนั้นก็ได้ (แต่ถ้าเข้าถึงได้ก็ดีกว่าไม่มี)
3. การสตรีมมิ่ง และถึงแม้ว่าการสตรีมมิ่งอาจจะไม่ใช่วิธีการฟังเพลงที่มีความละเอียดมากที่สุด (แม้ว่าบริการให้สมัยนี้มีบริการ Lossless อีกมากมายแต่อาจจะอธิบายได้ยากว่าดีกว่าสื่อต้นฉบับอย่างไร) แต่ข้อดีของมันทำให้คุณสามารถเข้าถึงเพลงได้มากกว่า ในความคิดเห็นของผมคุณสามารถฟังเป็นแนวทางในการพัฒนาสื่อการฟังต่อไปได้
4. การฟังทุกสื่อผ่าน Bluetooth นั้นอาจจะเหมาะสำหรับการฟังแบบพกพามากกว่าฟังอย่างเจาะจง แต่สามารถฟังในรถก็ใช้ได้เหมือนกัน
5. ในสื่อประเภทอื่นๆอย่างเทปและแผ่นเสียงนั้นมันก็อยู่ที่ความเชื่อของคุณที่เชื่อว่ามันละเมียดละไมกับการฟังมากแค่ไหน เพราะแม้เสียงจะดีกว่าแต่ก็แลกกับการดูแลที่ยุ่งยากกว่าเช่นกัน

สุดท้ายนี้การเลือกซื้ออุปกรณ์เพื่อฟังเพลงคลาสสิกนั้นมันอาจจะมีหลายปัจจัยในการซื้อมากมายไม่ใช้เพียงแค่เอาไปใช้งานด้านใดด้านหนึ่งอย่างเดียว(เว้นแต่ว่าคุณมีเงินเยอะพอ) แต่ประเด็นเหล่านี้น่าจะเป็นประโยชน์เพื่อเล่นเพลงได้สนุกขึ้นมากกว่าแค่ฟังเพลงหยาบๆไปอย่างเดียว ถึงแม้ว่าผมจะไม่แนะนำอุปกรณ์สำหรับการฟังให้แต่ผมหวังว่าคุณจะเอาแนวทางเหล่านี้ไปสำรวจอุปกรณ์การฟังที่หลากหลายได้ต่อไปครับ